Manga, manhwa, manhua khác nhau thế nào? Giải thích dễ hiểu
Manga là truyện tranh Nhật Bản, manhwa là truyện tranh Hàn Quốc, manhua là truyện tranh Trung Quốc. Cả ba cùng gốc chữ Hán 漫画. Khác biệt dễ thấy nhất: manga thường in đen trắng và đọc từ phải sang trái, manhwa phần lớn là webtoon màu cuộn dọc, manhua thường toàn màu và nhiều bộ chuyển thể từ tiểu thuyết mạng.
Ba từ này giống nhau ở đâu?
Cả ba từ viết bằng hai chữ 漫画. Theo Wikipedia, chữ 漫 mang nghĩa “tuỳ hứng, ngẫu hứng”, còn 画 là “tranh”. Đọc Hán Việt là “mạn hoạ”. Người Nhật đọc là manga, người Hàn đọc là manhwa (만화), người Hoa đọc là manhua. Tức là bản thân ba từ không hề khác nghĩa. Cái khác là ngành xuất bản, độc giả và thói quen sáng tác đằng sau mỗi từ.
Bạn có thể xem giải nghĩa từng từ ở manga, manhwa và manhua. Bài này đặt cả ba cạnh nhau để so sánh.
Khác nhau ở đâu? Bản so sánh nhanh
- Xuất xứ: manga từ Nhật Bản, manhwa từ Hàn Quốc, manhua từ Đại Trung Hoa (đại lục, Hồng Kông, Đài Loan).
- Hình thức phổ biến: manga đăng nhiều kỳ trên tạp chí rồi in thành tập; manhwa chủ yếu là webtoon trên mạng; manhua gồm cả sách tranh, truyện đăng mạng và webtoon.
- Cách đọc: manga từ phải sang trái; manhwa từ trái sang phải hoặc cuộn dọc; manhua đại lục từ trái sang phải, manhua Hồng Kông và Đài Loan có thể giống manga.
- Màu sắc: manga phần lớn đen trắng; manhwa trên mạng thường có màu; manhua phần lớn toàn màu.
Đây là các xu hướng chung theo mô tả của Wikipedia, không phải luật. Mỗi nền có ngoại lệ, như bộ manga Colorful in màu.
Manga: truyện tranh Nhật
Manga được đăng nhiều kỳ trong các tạp chí tuyển tập lớn, mỗi số khoảng 20 đến 40 trang cho một bộ. Bộ nào thành công thì chạy nhiều năm, rồi được gom thành tập tankōbon. Wikipedia ghi manga thường in đen trắng vì thời gian vẽ gấp, lý do nghệ thuật và chi phí in thấp. Cách đọc truyền thống là từ phải sang trái, nên phần lớn bản dịch giữ nguyên và bạn sẽ lật sách từ “cuối” sang “đầu” so với sách tiếng Việt.
Tạp chí manga nhắm tới các nhóm độc giả: shounen (thiếu niên), shoujo (thiếu nữ), seinen và josei (người lớn). Wikipedia nhấn mạnh đó là nhãn về đối tượng, không phải thể loại. Vài ví dụ trong hồ sơ của chúng tôi: One Piece và Jujutsu Kaisen, cả hai đăng trên Weekly Shōnen Jump của Shueisha; Blue Lock đăng trên Weekly Shōnen Magazine của Kodansha.
Manhwa: truyện tranh Hàn
Chữ manhwa dùng chung cho truyện tranh ở Hàn Quốc. Wikipedia ghi truyện tranh Hàn chuyển mạnh lên mạng vào đầu những năm 2000. Từ “webtoon”, ghép “web” và “cartoon”, xuất hiện năm 2000, còn nền tảng WEBTOON toàn cầu ra mắt năm 2014. Webtoon thiết kế để cuộn dọc bằng ngón tay, nên cách dựng khung, khoảng trống và nhịp đọc khác hẳn manga lật trang.
Màu sắc cũng khác: manhwa trên mạng thường có màu, còn bản in thường đen trắng. Ví dụ: Solo Leveling bắt đầu là tiểu thuyết mạng của Chugong đăng trên KakaoPage từ 2016, bản webtoon do Jang Sung-rak (Dubu) vẽ ra mắt năm 2018. Toàn Trí Độc Giả cũng từ tiểu thuyết mạng, bản webtoon bắt đầu năm 2020. Những nhóm truyện như vậy nằm nhiều trong thể loại hành động.
Manhua: truyện tranh Trung
Manhua là truyện tranh tiếng Hoa, sản xuất ở Đại Trung Hoa. Wikipedia chỉ ra tiền thân trực tiếp là liên hoàn hoạ, sách tranh cỡ lòng bàn tay phổ biến ở Thượng Hải thập niên 1920. Ngày nay manhua gồm sách in, truyện đăng mạng trên các cổng như QQ Comic hay U17, và webtoon. Phần lớn manhua phát hành toàn màu.
Về cách đọc, manhua đại lục đọc ngang từ trái sang phải. Manhua Hồng Kông và Đài Loan có thể dùng chữ dọc và đọc các câu từ phải sang trái như manga. Nhiều manhua mà người Việt biết là chuyển thể từ tiểu thuyết mạng, đặc biệt nhóm tiên hiệp đăng trên Khởi Điểm. Ví dụ: Phàm Nhân Tu Tiên và Đấu Phá Thương Khung. Chi tiết về loại truyện đó ở thể loại tu tiên.
Vài nhầm lẫn hay gặp
- Nghĩ webtoon là manga. Webtoon là hình thức đăng mạng cuộn dọc, thường gắn với Hàn Quốc.
- Nghĩ truyện nào đẹp kiểu Nhật cũng là manga. Nếu người vẽ và nhà xuất bản không ở Nhật, nó thường không gọi là manga.
- Nghĩ manhua là manga của Trung Quốc. Manhua có lịch sử riêng, từ thuật ngữ trong hội hoạ thế kỷ 18 đến liên hoàn hoạ thập niên 1920, không phải bản sao của manga.
- Nhầm giữa truyện tranh và phim hoạt hình. Manga, manhwa, manhua là truyện tranh. Phim hoạt hình chuyển thể gọi là anime (Nhật) và donghua (Trung).
- Nghĩ thể loại nào cũng có ở cả ba nơi. Ví dụ, isekai là cách gọi của Nhật, còn xuyên không là cách gọi của văn học mạng Trung Quốc cho một ý tưởng gần nhau.
Nên bắt đầu từ loại nào?
Hãy chọn theo gu, không chọn theo nước. Nếu bạn thích câu chuyện có hệ thống đội nhóm, tình bạn và nhịp từng chương, thử shounen manga đang ra hay nhất. Nếu bạn thích kiểu nhân vật mạnh lên nhanh, xem top manhwa hành động main bá. Nếu muốn một bộ tu luyện dài hơi, xem top truyện tu tiên hay nhất.
Dù chọn loại nào, hãy đọc bản chính thức khi có thể. Ở hướng dẫn đọc manga, manhwa bản quyền chúng tôi nói rõ cách nhận ra bản chính thức và nhà xuất bản đã xác minh ở Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp
Manga, manhwa, manhua có phải cùng một thứ không?
Không. Ba từ cùng gốc chữ Hán 漫画 nhưng chỉ ba nền truyện tranh khác nhau: Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc. Mỗi nền có hình thức phát hành, cách đọc, màu sắc và thói quen kể chuyện riêng.
Webtoon có phải là manhwa không?
Gần như vậy nhưng không đồng nghĩa. Webtoon là hình thức: truyện đăng mạng, cuộn dọc, thường có màu. Manhwa là xuất xứ Hàn Quốc. Phần lớn manhwa hiện nay là webtoon, nhưng webtoon cũng do người ở nước khác làm.
Truyện nào đọc từ phải sang trái?
Manga theo truyền thống đọc từ phải sang trái, và nhiều bản dịch giữ nguyên cách đó. Manhwa và manhua đại lục đọc từ trái sang phải. Manhua Hồng Kông và Đài Loan có thể dùng chữ dọc và đọc phải sang trái như manga.
Người mới nên bắt đầu từ loại nào?
Chọn theo thể loại mình thích hơn là theo nước. Thích hành động thiếu niên hợp manga, thích nhân vật leo cấp nhanh hợp manhwa, thích truyện tu luyện dài hơi hợp manhua. Hãy thử một bộ mỗi loại rồi chọn tiếp.